Po dwóch latach wrócił szczyt V4. Tusk mówi o wspólnym głosie regionu

Pierwszy formalny szczyt V4 od lutego 2024 roku

Po dłuższej przerwie do stołu rozmów wrócili szefowie rządów państw Grupy Wyszehradzkiej, czyli Polski, Czech, Słowacji i Węgier. Spotkanie odbyło się pod Budapesztem i miało szczególne znaczenie, bo był to pierwszy formalny szczyt V4 od 2024 roku. Poprzednie spotkanie premierów w tym formacie miało miejsce w lutym 2024 roku w Pradze, dlatego sam fakt wznowienia rozmów został potraktowany jako sygnał, że państwa regionu chcą ponownie szukać wspólnych interesów mimo istniejących sporów.

Premier Donald Tusk podkreślał, że przyszłość współpracy w ramach Grupy Wyszehradzkiej zależy przede wszystkim od odbudowy zaufania i wzajemnej lojalności. W jego ocenie właśnie te dwa elementy decydowały wcześniej o sile V4 i o tym, czy kraje Europy Środkowej były w stanie skutecznie zabierać głos w najważniejszych debatach unijnych. To ważna deklaracja, bo pokazuje, że rozmowa nie dotyczy wyłącznie symboliki spotkań, ale realnego pytania o to, czy Polska, Czechy, Słowacja i Węgry potrafią jeszcze działać razem tam, gdzie chodzi o wspólne interesy mieszkańców regionu.

"Wszystko zależy od tego, czy wrócimy do sposobu działania opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalności"

Donald Tusk, premier

Szef polskiego rządu zaznaczył również, że V4 może ponownie odgrywać istotną rolę w kształtowaniu europejskiej debaty. W praktyce chodzi o to, by państwa naszego regionu nie były jedynie odbiorcami decyzji zapadających w największych stolicach Unii Europejskiej, lecz same współtworzyły kierunek zmian. Dla zwykłych obywateli to nie jest abstrakcyjna dyskusja o geopolityce, ale sprawa dotycząca cen energii, zasad wsparcia dla rolników, funduszy unijnych czy reguł związanych z migracją.

"Każde z naszych państw może ponownie odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. Dzięki temu możliwa jest także współpraca ponad istniejącymi różnicami, w sprawach istotnych dla naszych krajów i całego regionu"

Donald Tusk, premier

• W spotkaniu uczestniczyły 4 państwa Grupy Wyszehradzkiej: Polska, Czechy, Słowacja i Węgry.
• Szczyt pod Budapesztem był pierwszym formalnym spotkaniem V4 od 2024 roku.
• Poprzedni szczyt z udziałem szefów rządów odbył się w lutym 2024 roku w Pradze.

Energia, migracja i rolnictwo. Co wspólne działania mogą znaczyć dla mieszkańców

W wystąpieniu premiera wyraźnie wybrzmiało, że mimo różnic politycznych państwa regionu nadal łączy wiele konkretnych spraw. Wśród najważniejszych obszarów współpracy wymienione zostały bezpieczeństwo energetyczne, polityka klimatyczna, migracja, polityka spójności oraz rolnictwo. To właśnie te tematy najmocniej przekładają się na codzienne życie obywateli, bo wpływają zarówno na koszty utrzymania gospodarstw domowych, jak i na warunki prowadzenia działalności przez rolników, samorządy czy przedsiębiorców.

Bezpieczeństwo energetyczne to dla mieszkańców regionu kwestia stabilnych dostaw prądu i ciepła oraz przewidywalnych rachunków. Jeśli państwa V4 mówią wspólnym głosem w sprawach energii i klimatu, łatwiej im zabiegać o rozwiązania dostosowane do realiów Europy Środkowo-Wschodniej. Podobnie jest z polityką spójności, czyli unijnymi pieniędzmi wspierającymi rozwój regionów, budowę dróg, modernizację transportu, inwestycje komunalne czy poprawę jakości życia w mniejszych miastach. Dla mieszkańców takich ośrodków jak Łomża ma to szczególne znaczenie, bo to właśnie fundusze europejskie często finansują infrastrukturę, z której korzysta się na co dzień.

"Jeśli zawsze będziemy rozumieli, że to, co nas łączy niezależnie od konfliktów, jest silniejsze niż to, co nas dzieli, to Europa zacznie nas słuchać"

Donald Tusk, premier

Ważnym elementem tej układanki pozostaje również rolnictwo. Kraje Grupy Wyszehradzkiej mają podobną wrażliwość na zmiany dotyczące dopłat, zasad produkcji i konkurencji na wspólnym rynku. Dla mieszkańców terenów wiejskich oraz rodzin utrzymujących się z gospodarstw rolnych wspólne stanowisko państw regionu może oznaczać mocniejszą obronę interesów rolników podczas negocjacji w Brukseli. Także temat migracji ma wymiar praktyczny: przekłada się na bezpieczeństwo granic, organizację systemów państwowych i obciążenia administracyjne, które później wpływają na działanie usług publicznych.

Premier zwracał uwagę, że współpraca ponad sporami jest możliwa właśnie tam, gdzie stawką są interesy krajów regionu. W takim ujęciu V4 nie musi oznaczać pełnej zgodności we wszystkich sprawach, ale może być narzędziem budowania wspólnej pozycji tam, gdzie samotne działanie pojedynczego państwa miałoby mniejszą siłę przebicia. To szczególnie istotne dla krajów średniej wielkości, które w Unii Europejskiej muszą szukać sojuszy, jeśli chcą skuteczniej reprezentować swoje potrzeby.

Silniejsza pozycja Europy Środkowo-Wschodniej w Unii

Donald Tusk przypomniał, że w przeszłości Grupa Wyszehradzka była w stanie oddziaływać na europejskie decyzje wtedy, gdy jej członkowie działali solidarnie. Według niego właśnie taka formuła dawała również nadzieję państwom wschodniej flanki oraz tym krajom, które po wejściu do Unii Europejskiej szukały sposobu na skuteczniejsze zaznaczenie swoich interesów. W tym sensie V4 była nie tylko regionalnym porozumieniem, ale też politycznym drogowskazem dla nowych członków wspólnoty.

"Wtedy, kiedy V4 był lojalny i solidarny, dawał też takie światło nadziei wszystkim państwom ze wschodniej flanki, wszystkim tzw. nowym członkom Unii Europejskiej. Nie widzę żadnego powodu, żeby znowu V4 był takim drogowskazem dla tych wszystkich, którzy w konfrontacji z Niemcami, z Francją, z biurokracją brukselską w samotności nie mają szans"

Donald Tusk, premier

Wypowiedź premiera wskazuje na szerszy cel: wzmocnienie głosu Europy Środkowo-Wschodniej wewnątrz Unii Europejskiej. Chodzi o to, aby decyzje dotyczące regionu nie zapadały bez aktywnego udziału państw, których one bezpośrednio dotyczą. Dla obywateli oznacza to większą szansę, że zasady europejskiej polityki będą lepiej uwzględniały lokalne uwarunkowania gospodarcze, społeczne i energetyczne, a nie wyłącznie perspektywę największych państw członkowskich.

"Gdy Grupa Wyszehradzka była jak jedna pięść, to byliśmy w stanie nie tylko wpływać, ale również narzucać decyzje w Europie"

Donald Tusk, premier

Dzisiejsze spotkanie nie oznacza jeszcze automatycznego przełomu, ale pokazuje, że format V4 nie został uznany za zamknięty rozdział. Sam powrót do formalnych rozmów po przerwie ma znaczenie polityczne, bo otwiera drogę do dalszych uzgodnień w sprawach najbardziej odczuwalnych dla mieszkańców regionu. Jeśli za deklaracjami pójdą wspólne działania, skutki mogą być widoczne nie tylko w dyplomatycznych komunikatach, ale też w konkretnych decyzjach dotyczących energii, rolnictwa, funduszy unijnych i zasad współpracy w Europie.