Bernard Ber Mark
Biografia
Bernard Ber Mark urodził się 8 czerwca 1908 roku w Łomży w rodzinie Hersza, sekretarza gimnazjalnego, i Racheli z Blumrosenów. Od 1927 studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, który ukończył w 1932 z tytułem magistra. Pracował jako nauczyciel języka polskiego, m.in. w religijnych szkołach żydowskich w Białymstoku i Wołominie. Czynnie udzielał się w środowiskach komunistycznych, od 1927 w Komunistycznym Związku Młodzieży Polski. Od 1928 był członkiem Komunistycznej Partii Polski, od 1930 Komunistycznej Partii Rosji. W latach 1934–1938 był członkiem centralnej redakcji wydawnictw żydowskich przy KC KPP, a w latach 1934–1935 redaktorem legalnego komunistycznego dziennika Der Frajnd. W latach 1936–1938 był również członkiem zarządu Związku Zawodowego Literatów Żydowskich w Warszawie.
We wrześniu 1939 brał udział w obronie Warszawy. W październiku 1939 wyjechał z żoną Esterą do Białegostoku. Podczas II wojny światowej przebywał w Mińsku (pracował w Białoruskiej Akademii Nauk), Moskwie i Kujbyszewie, gdzie działał w Żydowskim Komitecie Antyfaszystowskim. Był współtwórcą Związku Patriotów Polskich, a od 1944 członkiem Zarządu Głównego tej organizacji i wiceprzewodniczącym Komitetu Organizacyjnego Żydów Polskich przy ZPP. Uczestniczył w pertraktacjach dotyczących repatriacji.
Do Polski wrócił w styczniu 1946 i podjął pracę w Centralnym Komitecie Żydów Polskich. W 1949 objął funkcję dyrektora Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie, którą piastował do momentu śmierci w 1966.
Po wojnie był również Przewodniczącym Związku Literatów i Dziennikarzy Żydowskich oraz redaktorem naczelnym Dos Naje Lebn. Od 1954 był profesorem nadzwyczajnym.
Został pochowany w alei głównej cmentarza żydowskiego przy ul. Okopowej (sektor 64-1-23).
Życie prywatne: W 1937 roku ożenił się z Esterą (Edwardą) Goldhar – nauczycielką i działaczką KPP, która po wojnie została pracownikiem naukowym ŻIH. W 1968 wyjechała do Izraela, zmarła tam w 1994. Małżeństwo miało jedną córkę Zinę.
Jego książki poruszały głównie problematykę wojenną i losy Żydów w czasie Holokaustu. Jako jeden z pierwszych historyków wzmiankował o udziale Żydowskiego Związku Wojskowego w powstaniu w getcie warszawskim. Treść jego dzieł zaważyła na poglądach politycznych i narzuconej przez władze komunistyczne oficjalnej wersji historii.