Halina Wanda Zach-Wogeck
Biografia
Halina Wanda Zach-Wogeck urodziła się 2 kwietnia 1926 roku w Łomży. Dzieciństwo spędziła w tym mieście. Od wczesnych lat uczyła się języka niemieckiego od guwernantki, która zaszczepiła jej miłość do niemieckiej kultury i sztuki. Po konflikcie w szkole podstawowej przeniosła się z rodzicami i młodszym bratem Karolem zwanym Lolkiem do Warszawy, gdzie zamieszkali na rogu Koszykowej i Lwowskiej.
W czasie okupacji Halina Zach uczęszczała do szkoły handlowej i jednocześnie do Gimnazjum, a następnie Liceum im Narcyzy Żmichowskiej. Początkowo wybrała profil matematyczno fizyczny, a następnie przeniosła się do klasy humanistycznej. Uczyła się również prywatnie języka niemieckiego i gry na pianinie. Bardzo interesowała ją kultura i literatura niemiecka. W niedzielę 19 maja 1940 roku zaczęła pisać tajny pamiętnik, fragmenty pisane były w języku niemieckim, by uniemożliwić rodzicom odkrycie treści.
Hanka odbyła praktykę w gabinecie lekarsko-dentystycznym Zofii Wejroch, żony brata matki, lekarza Kazimierza Wejrocha. Od września 1941 roku uczęszczała do Obowiązkowej Szkoły Zawodowej nr VI na ulicy Chmielnej 10. W 1942 roku podczas wakacji w Królowej Woli została zatrzymana przez niemieckich żołnierzy, którzy uznali ją za szpiega i przekazali gestapo do Tomaszowa Mazowieckiego. Spędziła tydzień w piwnicy dawnego Domu Pracy Obywatelskiej Kobiet na ulicy Zapiecek 4/6, zajętego na siedzibę gestapo. Po tym czasie rodzicom udało się ją wykupić.
20 czerwca 1943 roku zdała maturę. Ostatni zapis w jej pamiętniku nosi datę 21 września 1943 roku. Nie brała udziału w Powstaniu Warszawskim – zabroniła jej tego matka. Po upadku Powstania trafiła wraz z rodziną do obozu przejściowego w Pruszkowie. Po wojnie ukończyła studia stomatologiczne na Akademii Medycznej w Łodzi. Wyszła za mąż za Władysława Młochowskiego, miała córkę Iwonę. Przez lata prowadziła gabinet stomatologiczny na Koszykowej w Warszawie. W latach sześćdziesiątych wyjechała na kontrakt do NRD jako dentystka. Tam powtórnie wyszła za mąż za Kurta Wogecka. W Niemczech mieszkała aż do śmierci i zmarła w Dessau 1 października 2013 roku.
Upamiętnienie: Reżyser filmowy Krzysztof Lang i varsavianista historyk Krzysztof Jaszczyński odkryli autorkę dziennika, poszukując dziewczyny wśród dawnych mieszkańców kamienicy. Byli inicjatorami pomysłu wystawienia monodramu na motywach pamiętnika Hanki Zach. Przedstawienie Porozmawiajmy po niemiecku miało premierę w maju 2015 roku w warszawskim Teatrze Polonia prowadzonym przez Fundację Krystyny Jandy na rzecz Kultury. W rolę Hanki wciela się Zofia Wichłacz. Powstał również film dokumentalny o bohaterce w reżyserii Krzysztofa Langi. 31 sierpnia 2016 roku wydawnictwo Poradnia K wydało dziennik Hanki Zach pod tytułem Mój wróg, moja miłość. Pamiętnik dziewczyny z okupowanej Warszawy.