Józef Zbigniew Polak
Biografia
Józef Zbigniew Polak urodził się w Łomży. Był synem Czesława i Heleny, związanych z rodziną warszawskich majstrów budowlanych. W 1936 r. rodzina przeprowadziła się do Warszawy, gdzie młody Polak wstąpił do 78. drużyny ZHP, a następnie do Orląt przy Związku Strzeleckim. W czasie okupacji od 1939 do 1944 zamienił pióro na karabin; organizował Orlęcy Hufiec Michałów i walczył w powstaniu warszawskim jako absolwent tajnej szkoły podchorążych AK, dowodząc zgrupowaniem Orląt Związku Strzeleckiego. Za udział w powstaniu odznaczony Krzyżem Virtuti Militari kl. V oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami.
Po powstaniu, na rozkaz dowódcy Pragi, wstąpił do Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki i przeszedł cały szlak bojowy, m.in. jako dowódca zwiadu saperskiego. W latach 1947–1955 był członkiem ZMP. Po wojsku podjął studia architektoniczne na Politechnice Warszawskiej, uzyskując dyplom architekta-twórcy w 1949 r. Następnie kierował zespołem architektów i plastyków „Kozia 3” w Warszawie, a w latach 1952–1957 kierował sekcją naukową w katedrze Bohdana Pniewskiego na Wydziale Architektury PW. Był również wykładowcą na PW w latach 1981–1986.
W okresie działalności projektował w licznych pracowniach w kraju i za granicą: Praga, Paryż, Bruksela, Kabul, Chicago, Dubaj, Trypolis i Karaczi. Należał do licznych stowarzyszeń twórczych; odwiedził 34 kraje, rysując zabytkową architekturę. Swoje prace grafiki wystawiał m.in. w Chicago, Los Angeles, San Diego i Dubaju; 8 rysunków trafiło do Watykanu, z jednym podpisanym przez papieża Jana Pawła II.
Został laureatem licznych konkursów krajowych i zagranicznych, zdobywając 31 nagród i wyróżnień. Autor projektu Domu Kultury w Rzeszowie przy ul. Dąbrowskiego (1958). Budynek ten później został przeprojektowany przez innego architekta i mieści wydział muzyczny; jest jednym z nielicznych socrealistycznych budynków na Podkarpaciu wpisanych na listę zabytków. Zwyciężył także w konkursie na Ośrodek Kultury w Léopoldville (Kinszasa) – pierwszego po wojnie sukcesu polskich architektów na arenie międzynarodowej; miał także laury w konkursach na centra Kabulu, Tel Awiwu i projekty w Libii. W Chicago, gdzie przebywał przez kilka lat, projektował przebudowę Centrum – Central Plaza XX; jest autorem Kryształowej Katedry Miłosierdzia Bożego w Osny pod Paryżem.
Polak tworzył setki grafik ukazujących piękno polskich zabytków, malując m.in. Kraków, Pomorskie oraz ziemię lubawską i gminę Brzozie. Zmarł 22 września 2021 r. w Warszawie; pochowany na Cmentarzu Bródnowskim.