Zofia Wiesława Chylińska
Biografia
Urodziła się w Łomży jako Zofia Wiesława Chylińska w rodzinie lekarza Włodzimierza Chylińskiego i pianistki Pauliny Sawickiej. Miała trzy siostry: Marię Janinę, Helenę Jadwigę i Irenę Wiktorię Władysławę Józefę.
W 1898 roku dzięki talentom i wstawiennictwu ojca została uczennicą malarza Wojciecha Gersona, a w roku 1901–1902 wyjechała do Paryża na studia artystyczne, uczęszczając do Akademii Juliana prowadzonej przez Rodolphe'a Juliana, reprezentującej akademizm. W Paryżu poznała Celinę Sunderland, kuzynkę przyszłego męża Bolesława Leśmiana.
24 marca 1905 roku w Paryżu zawarła z Bolesławem Leśmianem cywilny związek małżeński; ślub kościelny nastąpił 29 czerwca 1905. W 1905 roku urodziła się ich córka Maria Ludwika Emma „Lusia”. Pod koniec 1906 Leśmianowie wrócili do Polski, a w 1908 roku urodziła się druga córka Wanda Irena Zofia „Dunia”.
W 1912 ponownie wyjechali do Paryża. Była muzą i adresatką debiutanckiego tomu poezji Sad rozstajny (1912) Leśmiana. Od 1914 mieszkała z mężem w Warszawie, od jesieni 1916 w Łodzi, gdzie Leśmian był kierownikiem literackim Teatru Polskiego, a w 1917 ponownie przeprowadzili się do Warszawy. W 1918 roku zamieszkali w Hrubieszowie, a w 1922 roku w Zamościu, gdzie Leśmian również pełnił funkcję notariusza.
W latach 1923–1929 rodzina podróżowała po Europie, m.in. do Paryża, Alassio, Nicei, Monte Carlo, Karlowych Varów i Juan-les-Pins. Po krachu finansowym związanym z okradzeniem Leśmianów przez zastępcę notariusza w Zamościu, najpierw zamieszkali w rodzinnej Łomży, a później w Warszawie.
Po odkryciu romansu Leśmiana z Teodorą Lebenthal zdecydowała się na rozwód, jednak mężowi udało się ją przekonać, by tego nie robiła, i do końca życia tolerowała obecność kochanki. W 1937 roku owdowiała.
Po upadku powstania warszawskiego wraz z córką Lusią została uwięziona w niemieckim obozie koncentracyjnym Mauthausen. Po zakończeniu II wojny światowej wyjechała do Wielkiej Brytanii, a następnie do Argentyny. Zajęła się spuścizną literacką męża, zabiegając o publikację. W 1956 roku w Londynie ukazały się Klechdy polskie.
W obrazach malowanych przed I wojną światową widać inspiracje wczesnorenesansowymi dziełami włoskich mistrzów: Giotta, Lorenzettiego, Fra Angelico. Malowała oleje i akwarele. Akwarelowy tryptyk „Miłość” (wystawiony później jako „Śmierć” i „Miłość” albo „La Mort et L’Amour”) został wystawiony w 1913 roku w Paryżu na dorocznym Salonie Jesiennym. Zofia Leśmianowa prezentowała obrazy w Paryżu kilkakrotnie, a cykl akwarel został zakupiony przez angielskie Towarzystwo Miłośników Sztuki. Była artystką cenioną, a jej prace kupowano. Prace wystawiała również w warszawskiej Zachęcie (1917).
Po zamieszkaniu w Argentynie zaczęła ponownie malować, m.in. pejzaże delty La Platy oraz okolic Tigre. Pozostał po niej ogromny zbiór pejzaży z ostatnich lat życia, malowanych przede wszystkim temperą.
Upamiętnienie
W „Słowniku artystów polskich i obcych w Polsce działających” znajduje się jej biogram.